De Schokkende Waarheid

De Schokkende Waarheid


Soms tonen honden gedrag wat voor mensen zeer ongewenst is en dan is het heel begrijpelijk dat mensen op zoek gaat naar een oplossing. Denk aan het niet komen wanneer de hond geroepen wordt; honden die in jachtmodus onbereikbaar en gefixeerd raken; honden die agressie tonen, honden die afval of poep eten wanneer ze loslopen, etc.


De gezinsleden van deze honden zoeken op internet naar een oplossing of zij belanden in dierenwinkels en verwachten daar deskundig advies. In de winkels en webshops ontdekken ze de zogenaamde 'e-collars' of stroombanden. Ze zijn makkelijk verkrijgbaar. Het betreft een halsband met een kastje/verdikking die aan de binnenkant ijzeren drukpunten heeft die tegen de hals van de hond geplaatst dienen te worden. Bij deze halsband zit een afstansbediening.


Slimme marketing en promotie

De winkels en makers van deze halsbanden willen klanten natuurlijk niet afschrikken met woorden als 'elektrische schokhalsband'. Zij willen potentiële klanten overhalen om deze producten te kopen. Daarom gebruiken zij bewoordingen als 'opvoedingshalsband' of 'trainingshalsband'. De makers gebruiken merknamen als 'Petsafe' of 'Canicalm', en dergelijke. Er staat in de omschrijving vaak iets als 'effectieve training, maakt gebruik van veilige stroomschokjes en pieptoon' of 'laat de hond schrikken bij ongewenst gedrag en helpt aan gedragsproblemen te werken' of 'onschuldige schokjes, helpt bij het opvoeden van uw hond'. Wanneer je als radeloos gezinslid deze producten onder je ogen krijgt, lijkt het alsof je de oplossing gevonden hebt waar je naar zocht. Een echte 'quick fix'. Het is echter noodzakelijk om je hier eerst in te verdiepen, want alleen wanneer je kennis hebt van de onderzoeken, risico's en het effect van deze producten op het welzijn van honden, dan kun je de juiste beslissing nemen.


Hoe werken deze halsbanden?

Technisch gezien, is de stroomband zo gemaakt dat hij op verschillende maten van intensiteit, elektrische schokken/stroomstoten kan toedienen aan het lichaam van de hond. De twee contactpunten/electrodes op de verdikking in de halsband, maken contact met de huid van de hond. Zodra de halsband aangezet wordt, laad een van de contactpunten zich met energie/stroom. Deze stroom neemt vervolgens het snelste pad naar ontlading. In dit geval is dat via het lichaam van de hond. Het effect van schokken op het lichaam van de hond is afhankelijk van de intensiteit van de stroom, de lichamelijke bouw van de hond, de droogheid of natheid van de huid, de dikte van de vacht van de hond, de gladheid van de huid (wel of geen wondjes op de huid) en van de hoeveelheid elektrische lading die al binnen het lichaam van de hond aanwezig is op dat moment. Het betreft dus zo veel factoren, dat er nooit met 100% zekerheid iets gesteld kan worden over hoe zwaar of licht een hond de schok ervaart.


Fysieke risico's

De ijzeren electrodes zijn niet hypoallergeen en kunnen allergische reacties op de huid veroorzaken. Deze electrodes drukken in de huid van de hond bij het dragen. Dit kan behoorlijk oncomfortabel aanvoelen voor de hond. Wanneer de contactpunten niet goed tegen de huid van de hals aangedrukt zitten, bestaat er kans dat er bij het toedienen van stroom vonkjes overslaan tussen de electrodes en de huid en deze vonkjes branden in de huid van de hond. Het komt dan ook voor dat dergelijke halsbanden brandwonden veroorzaken op de huid van de hond. Soms zijn deze niet meteen zichtbaar door de vacht, maar andere keren kunnen de brandwonden zo heftig zijn dat de hond er een flinke kale plek en verwonding aan overhoudt.

Ook het hartritme en de ademhaling van de hond kan ernstig verstoord raken door het toedienen van stroom, met alle gevolgen van dien.

Zoals met alle producten, kunnen ook dergelijke halsbanden defect raken. Er zijn gevallen bekend waarbij honden constant, non stop stroomschokken toegediend kregen, zonder dat de eigenaar zich hier van bewust was. Ook is het voorgekomen dat bepaalde standen niet werkten, waardoor eigenaren gefrustreerd hogere standen uitprobeerden op hun hond, met traumatische gevolgen voor het dier.


Psychische risico's

Stroombanden hebben als doel om op afstand iets onprettigs toe te kunnen dienen aan de hond. Zelfs als het geen fysieke 'pijn' zou doen, dan zal de hond er van schrikken. Het levert dus een angstreactie op in de hond. De eigenaar wil hier bepaald gedrag mee stoppen/onderbreken en geregeld (indien de hond bevriest of in status van vermijding raakt) lukt dat ook, maar wat voor gevolgen heeft dit op de psychische gesteldheid van de hond? Verplaats jezelf als mens in een ruimte met een stroomband om je nek. Je mag vrij bewegen, maar bij bepaalde bewegingen of bij bepaalde gedragingen (jij weet vooraf niet welke) krijg je een schok toegediend. Dergelijke onvoorspelbaarheid kan angst, stress en een gevoel van conflict met zich meebrengen. Honden hebben een associatief leervermogen. Zij kunnen het onprettige gevoel ergens aan koppelen, maar de mens met de afstandsbediening heeft nooit 100% controle over welke koppeling er precies gemaakt wordt. Onderzoek heeft aangetoond dat veel honden het onprettige gevoel koppelden aan het gezinslid met de afstandsbediening. Zelfs wanneer zij de halsband niet droegen, bleven zij zich angstig en onzeker gedragen in het bijzijn van het gezinslid en vertoonden zij stress signalen (hijgen, schudden, tongelen, verstijven, etc).

Sommige honden raken zo in paniek van een stroomstoot dat ze niets meer durven te ondernemen. In de meest ernstige gevallen raakt een hond in een status van aangeleerde hulpeloosheid, waarbij de hond compleet stopt met het tonen van initiatief voor gedrag.

Het zal dan ook niet verbazen dat het gebruik van stroombanden kan resulteren in een toename van probleemgevend gedrag, zoals angst gedreven agressie. Een hond die een stroomstoot krijgt tijdens interactie met een andere hond of met een mens, kan van schrik agressief reageren en om zich heen bijten.


Het is onderzocht

Voor sommige mensen is het benoemen van de risico's en uitleg over hoe honden leren en welke emotionele reacties er plaatsvinden of het aanwijzen van stress-signalen niet overtuigend genoeg. Zij willen meer informatie. Gelukkig zijn er vele onderzoeken gedaan naar de gevolgen van het gebruik van stroombanden op hondengedrag en welzijn. Hieronder staan een aantal links.


Deze studie toont aan dat er geen voordeel te halen valt uit het trainen met e-collars ten opzichte van beloningsgericht trainen en dat het gebruik van e-collars het welzijn van honden aantast.

Dit onderzoek toont aan dat honden die met elektronische halsbanden getraind werden, negatieve bijwerkingen ondervonden in de vorm van gedragsveranderingen en psychische veranderingen, terwijl honden die zonder deze halsbanden getraind werden met hetzelfde resultaat, deze bijwerkingen niet hadden.

Dit onderzoek toont aan dat eigenaren die met beloningsgerichte training te werk gingen meer succes hadden, dan eigenaren die gebruik maakten van e-collars.

Dit onderzoek toont aan dat honden het gebruik van de stroombanden niet alleen als onprettig, maar ook als pijnlijk en eng ervaren. Ook werd ondervonden dat de honden stress ervaarden in het bijzijn van de eigenaar, ook wanneer zij de halsband niet meer om hadden.


Waarom zijn ze nog niet verboden?

Wanneer je weet welke risico's stroombanden met zich meebrengen en in hoeverre deze producten het welzijn van honden kunnen aantasten, is het onmogelijk te begrijpen dat deze producten nog overal verkrijgbaar zijn in Nederland. Gezinsleden van honden maken er gebruik van, zonder dat zij zich bewust zijn van de risico's die het met zich meebrengt. In andere landen is er wel al een verbod van kracht. In Denemarken, Oostenrijk, Zwitserland, Noorwegen, Finland en Duitsland zijn ze al verboden. Ook Wales (Verenigd Koninkrijk) heeft een wet aangenomen die het gebruik van stroombanden op honden verbied en in Schotland heeft de regering ook bevestigd dat er een verbod komt. In april 2016 verscheen er een nieuwsbericht die aankondigde dat stroombanden in de toekomst ook in Nederland verboden zullen worden, te weten per 1 januari 2017, maar vervolgens is dit besluit alweer uitgesteld. Toen sprak men over 1 juli 2020. Inmiddels is dat ook weer doorgeschoven. Naar 1 juli 2021...en ja..dat is nu ook weer uitgesteld..1 januari 2022...geloven jullie het nog? Ik blijf hoop houden. Dat het ter sprake komt is goed nieuws, maar dat er ook binnen de totstandkoming van deze nieuwe wet, nog steeds mensen blijken te zijn die denken dat stroombanden in sommige gevallen wel gebruikt mogen worden (er zullen uitzonderingen gemaakt worden voor zogenaamde professionals) en dat er een 'deskundigheidsvereiste' in de maak is, vind ik persoonlijk onbegrijpelijk. Naar mijn mening moet er een compleet verbod komen.


Hondengedrag beïnvloeden ten behoeve van veiligheid in onze mensenmaatschappij is belangrijk, maar naar mijn mening is het waarborgen van welzijn van andere diersoorten even belangrijk. Men zou sterker rekening moeten houden met hondenwelzijn inclusief de emotionele welzijnsbehoeftes van honden. Stroom gebruiken op een dier vind ik ethisch gezien onaanvaardbaar. Er zijn alternatieven die aanzienlijk welzijnsgerichter zijn. Denk bij ernstig probleemgevend gedrag bijvoorbeeld aan het inschakelen van een veterinaire gedragsdeskundige. Dit is iemand die niet alleen gespecialiseerd is in training, gedragstherapie en gezondheid (afgestudeerd dierenarts), maar ook iemand die zeer uitgebreide en specifieke kennis heeft over de vele lichamelijke processen die van invloed kunnen zijn op gedrag (bijvoorbeeld het effect van neurotransmitters binnen het zenuwstelsel). Er wordt rekening gehouden met zowel de fysieke als de emotionele gezondheid van het dier. In sommige ernstige gevallen is het toedienen van gedragsmedicatie noodzakelijk en alleen een veterinaire gedragsdeskundige bezit voldoende kennis binnen dit vakgebied. Gedragsmedicatie geeft in elk geval een totaal ander effect dan een stroomstoot. Pathologische problemen los je niet op met een halsband die een dier laat schrikken.

We kunnen alleen maar hopen dat mensen de kennis die er nu is zo veel mogelijk willen en kunnen delen.

Hoe meer honden een stroomband bespaard blijft, hoe beter!

Wanneer je een oplossing zoekt voor probleemgevend gedrag, schakel dan een bijgeschoolde, gediplomeerde hondenprofessional in. Een welzijnsgerichte professional zal NOOIT het gebruik van stroombanden aanprijzen of hanteren.



Geschreven door Liselot Boersma, gedrag & welzijn deskundige (PgDip CABW) en eigenaar van HondenLot, mei 2015. Copy paste/directe overname van teksten of afbeeldingen is zonder schriftelijke toestemming niet toegestaan. Het delen van de URL van deze website pagina is wel toegestaan en wordt op prijs gesteld.











Meer artikelen van HondenLot:


Referenties: